Annemarie Reilingh, Renée Burger, Wessel Ganzevoort, Sanne Gordijn, Irene van Valkengoed

De kans op hart- en vaatziekten bij vrouwen

Veel mensen denken dat hart- en vaatziekten vooral bij mannen voorkomen.  Toch zijn deze ziekten overal op de wereld de belangrijkste doodsoorzaak bij vrouwen. Klachten worden bij vrouwen vaak minder goed herkend. Ook is er minder onderzoek gedaan naar wat bij vrouwen de kans op ziekte vergroot.

Naast bekende oorzaken zoals roken, hoge bloeddruk en hoog cholesterol, zijn er ook risico’s die alleen bij vrouwen voorkomen. Bijvoorbeeld problemen tijdens de zwangerschap of in de overgang.

Meer kans op hartproblemen na problemen in de zwangerschap

Soms gaat een zwangerschap niet goed en ontstaan er problemen. Dit noemen we dan een zwangerschapscomplicatie.  Zwangerschapscomplicaties zijn bijvoorbeeld hoge bloeddruk, pre-eclampsie of zwangerschapsdiabetes. Uit onderzoek van de afgelopen 15 jaar blijkt dat vrouwen met zulke problemen een twee tot vier keer hogere kans hebben op hart- en vaatziekten. Denk aan hoge bloeddruk, diabetes, een hartaanval of een beroerte. Hoe eerder en ernstiger de problemen tijdens de zwangerschap, hoe groter het risico op deze ziekten. Soms ontstaan klachten al een paar jaar na de bevalling. Ook jonge vrouwen kunnen hier dus mee te maken krijgen.

Toch weten vrouwen en zorgverleners dit vaak niet. Veel vrouwen hebben geen idee dat ze meer risico lopen. Daarom is goede zorg na de bevalling belangrijk. Dit noemen we nazorg.  Nazorg kan bestaan uit uitleg, tips om gezonder te leven of medicijnen om het risico kleiner te maken. Maar hoe goed is die nazorg geregeld?

Het ENHANCE-onderzoek

Om de nazorg te onderzoeken is het ENHANCE-onderzoek opgezet. In dit onderzoek spraken de onderzoekers met 25 vrouwen uit verschillende groepen in de samenleving.  Ze vroegen hoe deze vrouwen de zorg na de zwangerschap hebben ervaren. De onderzoekers spraken ook met 16 zorgverleners. Dit waren huisartsen, gynaecologen, internisten, verloskundigen en praktijkondersteuners. Zij vertelden over wat er volgens hen goed gaat en wat beter kan in de nazorg.

Het ENHANCE-onderzoek is onderdeel van een groter project. Dat project kijkt naar de link tussen problemen tijdens de zwangerschap en hart- en vaatziekten. Er is extra aandacht voor verschillen tussen groepen met verschillende achtergronden. Tot nu toe is het meeste onderzoek gedaan onder vrouwen met een witte, Europese achtergrond. Over andere groepen is nog weinig bekend. Ook weten we niet goed of deze vrouwen andere wensen of problemen ervaren. Dat wilden de onderzoekers veranderen, zodat alle vrouwen goede zorg kunnen krijgen.

Belangrijkste resultaten

Weinig kennis over risico’s:
Veel vrouwen weten niet dat ze meer kans hebben op hart- en vaatziekten na problemen tijdens de zwangerschap. Vooral bij vrouwen die hoge bloeddruk, pre-eclampsie of HELLP hadden is weinig kennis over nazorg. Ze weten vaak niet dat ze elk jaar hun bloeddruk kunnen laten meten bij de huisarts. Bij zwangerschapsdiabetes is dat anders. De nazorg is beter geregeld. Ook weten vrouwen beter wat ze moeten doen.

Het doorgeven van informatie kan beter:
Zorgverleners geven aan dat het doorgeven van informatie van de geboortezorg naar de huisarts beter kan. Zes weken na de bevalling is er meestal een laatste gesprek met de gynaecoloog of verloskundige. Die afspraak wordt te weinig gebruikt om vrouwen te vertellen over hun gezondheid op lange termijn.

Hulp bij gezond leven:
Vrouwen willen graag gezonder leven, maar vinden dat lastig. Vrouwen zijn vaak druk met werk, gezin en andere dingen. Ze missen begeleiding die past bij hun situatie. Vrouwen en zorgverleners vinden dat het vrouw niet als eerste iets moet hoeven doen om nazorg te regelen.

Persoonlijk contact is belangrijk:
Vrouwen willen graag een persoonlijk gesprek met een zorgverlener. Folders en websites zijn handig als extra informatie, maar ze willen ook echt iemand kunnen spreken. Ook willen vrouwen informatie in hun eigen taal.

Conclusie

Problemen tijdens de zwangerschap vergroten de kans op hart- en vaatziekten bij vrouwen. Toch weten vrouwen dit nog niet. Het ENHANCE-onderzoek laat zien dat er nog veel te verbeteren is. Vrouwen moeten betere informatie krijgen. Zorgverleners moeten beter samenwerken. De nazorg moet beter passen bij wat vrouwen nodig hebben. Alleen dan kunnen we goede nazorg geven.

Als we dat doen kunnen we de gezondheid van vrouwen op lange termijn verbeteren. Zo zorgen we ervoor dat mannen en vrouwen even goede zorg krijgen voor hart- en vaatziekten.

Het wetenschappelijk artikel is in zijn geheel te lezen via deze link.

https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2210778925000194