20 mei 2026
De Europese Commissie werkt aan een voorstel voor gezondheidschecks voor hart- en vaatziekten. Om dit voorstel verder vorm te geven, is een oproep gedaan aan burgers, patiëntenorganisaties, zorgprofessionals, onderzoekers en andere betrokken partijen om feedback te geven.
Stichting VrouwenHart heeft daarom op deze oproep gereageerd. Wij vinden het belangrijk dat het perspectief van vrouwen en patiënten vanaf het begin wordt meegenomen bij plannen voor vroege opsporing van hart- en vaatziekten.
Eigenlijk gaat het over een heel herkenbare vraag:
Hoe zorgen we dat mensen met een verhoogd risico op hart- en vaatziekten eerder worden gezien, beter worden gevolgd en niet pas hulp krijgen als het misgaat?
Waar gaat deze Europese oproep over?
De Europese Commissie werkt aan een voorstel voor een Council Recommendation on health checks for cardiovascular diseases. In gewone taal betekent dit: een Europese aanbeveling aan landen over gezondheidschecks voor hart- en vaatziekten.
Zo’n aanbeveling is geen harde wet. Nederland en andere EU-landen worden dus niet juridisch verplicht om alles precies zo uit te voeren. Toch geeft zij wél richting. Een Europese aanbeveling helpt landen om beleid te maken, kennis te delen en afspraken te maken over wat goede preventie en vroege opsporing kunnen betekenen.
In dit geval gaat het om gezondheidschecks waarmee hart- en vaatziekten eerder kunnen worden opgespoord. Denk aan het meten van bloeddruk, cholesterol en bloedsuiker, maar ook aan het meenemen van familiegeschiedenis, leeftijd, overgewicht, diabetes, niergezondheid, de overgang en andere risicofactoren.
Daarnaast benoemt de Europese Commissie zelf dat vrouwen een hoger risico hebben om verkeerd gediagnosticeerd te worden en daardoor niet de juiste behandeling te krijgen. Dat is een belangrijke erkenning. Vervolgens is de vraag hoe we die erkenning praktisch maken.
Hart- en vaatziekten kunnen zich bij vrouwen anders presenteren dan bij mannen. Bovendien zijn er aandoeningen die vaker bij vrouwen voorkomen of vaker bij vrouwen worden gemist, zoals coronaire vaatdysfunctie en SCAD.
Daarom is het belangrijk dat sekse- en genderverschillen niet alleen genoemd worden in beleid, maar ook
praktisch worden meegenomen in screening, risicoschatting, verwijzing, behandeling en dataverzameling.
Daarnaast verdienen levensfasen zoals de overgang en zwangerschap een duidelijke plek. De overgang kan een belangrijk moment zijn om actief naar het risico op hart- en vaatziekten te kijken. En zwangerschapsgerelateerde complicaties, zoals hoge bloeddruk tijdens de zwangerschap, pre-eclampsie of zwangerschapsdiabetes, kunnen later iets zeggen over het risico op hart- en vaatziekten.
Voor Stichting VrouwenHart is dit dus een belangrijk moment om te laten zien hoe vrouwen vanaf het begin goed kunnen worden meegenomen: niet als losse aanvulling, maar als vanzelfsprekend onderdeel van goede hartzorg.
Waarom heeft Stichting VrouwenHart gereageerd?
Hart- en vaatziekten zijn nog altijd de belangrijkste oorzaak van overlijden en invaliditeit in Europa. Volgens de Europese Commissie overlijden in de EU ieder jaar ongeveer 1,7 miljoen mensen aan hart- en vaatziekten en leven ongeveer 62 miljoen mensen met een hart- of vaatziekte. De jaarlijkse kosten van hart- en vaatziekten in de EU worden geschat op ongeveer €282 miljard.
Ook voor vrouwen is de impact groot. Sterker nog: hart- en vaatziekten zijn ook bij vrouwen doodsoorzaak nummer 1 in Europa. In de EU veroorzaken hart- en vaatziekten ongeveer 4 op de 10 sterfgevallen bij vrouwen.
Juist daarom is vroege opsporing belangrijk. Maar een gezondheidscheck heeft pas waarde als er daarna ook duidelijke opvolging komt. Daarnaast is het belangrijk dat gezondheidschecks rekening houden met verschillen tussen vrouwen en mannen, met levensfasen zoals zwangerschap en de overgang, en met risicofactoren zoals familiegeschiedenis en erfelijke aanleg.
Met onze reactie willen wij bijdragen aan gezondheidschecks die in de praktijk goed werken: voor vrouwen én mannen, voor patiënten én zorgverleners.
Onze feedback aan de Europese Commissie
Hieronder staat de feedback die Stichting VrouwenHart heeft ingediend naar aanleiding van de Europese oproep Call for Evidence: Council Recommendation on Health Checks for Cardiovascular Diseases.
Stichting VrouwenHart – Feedback
Call for Evidence: Council Recommendation on Health Checks for Cardiovascular Diseases
Stichting VrouwenHart as a patient organisation welcomes the European Commission’s initiative to strengthen early detection and screening for cardiovascular disease (CVD) across Member States.
1. From identification to action: ensure measurable follow-up
Early detection only improves outcomes when it is consistently followed by appropriate action.
We recommend that:
- every identified elevated risk leads to a defined and timely follow-up pathway
- clear responsibility for coordination of care is established
2. Integrate sex- and gender-specific risk into screening models
The document recognises that women are more likely to be misdiagnosed.
We recommend that:
- sex and gender differences must be operationalised within screening and risk assessment.
- screening approaches reflect differences in presentation and disease patterns in women
Without these adjustments, screening programmes will continue to systematically under-identify women at risk, limiting the overall effectiveness of this initiative.
3. Operationalise menopause as a cardiovascular risk window
The inclusion of menopause as a risk factor is an important step but let’s not forget pregnancy related complications as pregnancy is a stress test for the heart.
We recommend that:
- recognise menopause and pregnancy as defined cardiovascular risk transition periods and encourage proactive cardiovascular risk assessment into routine health checks
This would support earlier identification and intervention at a stage where prevention is most effective.
4. Broaden risk assessment beyond traditional factors
The focus on blood pressure, cholesterol and glucose is necessary, but is as of yet not standard practice and is insufficient as a standalone approach.
We recommend that:
- systematically include family history of premature cardiovascular disease
- allow for broader risk assessment, including hormonal factors and multimorbidity
- support identification of individuals who do not fit traditional risk profiles, particularly women whose cardiovascular risk may be under-recognised within current approaches.
In addition, certain individuals at high cardiovascular risk remain under-identified in current approaches, particularly where inherited or lifelong elevated risk is not fully captured by traditional risk factors alone, including in relation to familial lipid disorders and elevated lipoprotein(a).
This is also relevant for earlier identification in families where cardiovascular risk is present across generations, we recommend evidence-based early assessment, including paediatric and family-based screening.
5. Make equity measurable and actionable
The proposal rightly highlights inequalities across populations.
We recommend that:
- monitor screening uptake and outcomes with a focus on women. Equity should be embedded as a performance indicator, not only a principle.
6. Strengthen data to reflect real-world differences
Improving data availability and interoperability is essential.
We recommend that:
- all research and screening data is systematically disaggregated by sex and sex and gender differences and living condition should be taken into account
- data needs to be up to date to be actively used to refine risk models and screening strategies. Patients must have the opportunity to update their file under the guidance of an expert.
- In research, more parties must work together, learn from each other, and not carry out the same studies separately but share results and share existing knowledge.
Better data should lead to better identification and improved outcomes.
7. Patient involvement
For all our recommendations it is key to involve enough patients with lived experience from the beginning throughout the whole process (and not as an afterthought or a ticked box).
Onderbouwing
Bij de feedback heeft Stichting VrouwenHart een selectie van wetenschappelijke bronnen toegevoegd. Deze bronnen ondersteunen de belangrijkste punten uit onze reactie, vooral rond sekse- en genderverschillen, vroege opsporing en ongelijkheid in hart- en vaatziekten.
Supporting Evidence (Selected References)
Stichting VrouwenHart
Call for Evidence: Council Recommendation on Health Checks for Cardiovascular Diseases
The following selected references support the key points outlined in this submission, particularly regarding sex and gender differences, early detection, and inequalities in cardiovascular disease.
Women are more likely to be misdiagnosed and undertreated in cardiovascular disease
Vogel B. et al. (2021). The Lancet Women and Cardiovascular Disease Commission: reducing the global burden by 2030. The Lancet.
https://doi.org/10.1016/S0140-6736(21)00684-X
Disparities in diagnosis and treatment of cardiovascular disease in women persist across Europe
Galbraith M, Drossart I. Disparity in diagnosis and treatment of cardiovascular disease in women: a call to joint action from the European Society of Cardiology Patient Forum. European Heart Journal. 2024;45(2):79–80.
https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehad480
Women are underrepresented in cardiovascular guidelines and evidence
Lashkarinia SS et al. (2025). Representation of women in cardiovascular disease management: a systematic analysis of ESC guidelines. Open Heart.
https://doi.org/10.1136/openhrt-2025-003320
Population-based screening can improve early detection and outcomes
Lindholt JS et al. (2022). Five-Year Outcomes of the Danish Cardiovascular Screening (DANCAVAS) Trial. New England Journal of Medicine.
https://doi.org/10.1056/NEJMoa2208681
Women’s cardiovascular disease is often under-recognised in clinical practice
Dal Canto E. et al. (2025). Women’s heart disease research in the Netherlands: ANOCA and beyond. Netherlands Heart Journal.
https://doi.org/10.1007/s12471-025-01997-6
Policy and prevention strategies for women’s cardiovascular health remain insufficient
Wang LYT et al. (2024). Preventing ischemic heart disease in women: a systematic review of global directives and policies. npj Women’s Health.
https://doi.org/10.1038/s44294-024-00040-0
Meer lezen
CALL FOR EVIDENCE FOR AN INITIATIVE: Council Recommendation on health checks for cardiovascular diseases: an EU approach to early detection and screening
De Europese Commissie licht de Call for Evidence hier toe: Bekijk toelichting op de EU-oproep over gezondheidschecks voor hart- en vaatziekten
Ook Global Heart Hub heeft namens de internationale patiëntengemeenschap feedback ingediend op deze Europese oproep. Lees de feedback van Global Heart Hub.
Ook FH Europe Foundation heeft feedback ingediend op deze Europese oproep. Hun reactie vraagt aandacht voor het structureel opnemen van erfelijke lipidenstoornissen in cardiovasculaire gezondheidschecks, zoals familiaire hypercholesterolemie (FH), verhoogd lipoproteïne(a), HoFH en FCS. Daarbij benadrukken zij het belang van vroege herkenning, familiescreening, kind screening, gelijke toegang en patiëntbetrokkenheid. Lees hier de volledige reactie en de korte toelichting van FH Europe Foundation.
Geschreven door Renate Kaal-Poppelaars en Caroline Verhage.
Er is met hart en ziel aan dit artikel gewerkt. Het eigendom ligt dan ook bij Stichting VrouwenHart. We stellen het zeer op prijs als u ons helpt om deze informatie te verspreiden. Doe dat dan alstublieft via de knoppen onder dit artikel. Dan blijft onze naam erbij staan en kunnen geïnteresseerden de rest van onze informatie ook vinden. Mocht u dit artikel op een andere manier willen verspreiden: dat kan ook, maar wel in overleg. Neem dan even contact op met redactie@vrouwenhart.nl . Elke andere wijze van kopiëren of verspreiden is niet toegestaan. Alle columns, interviews en andere redactionele artikelen op deze website zijn eigendom van Stichting VrouwenHart. Deze mogen NIET worden verveelvoudigd, gekopieerd, gepubliceerd, opgeslagen, aangepast of gebruikt in welke vorm dan ook, online of offline, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van onze redactie.
Dank je wel voor al het werk, dat jullie hier weer in hebben gestoken. Hopelijk is dit weer een stap vooruit in het vroegtijdig opsporen en herkennen van risicofactoren.