Een lage of zelfs nul-kalkscore betekent niet dat er geen coronaire oorzaak voor pijn op de borst kan zijn. Juist nu in Nederland veel aandacht is voor onderzoek waarin de CT-kalkscore wordt gebruikt om patiënten met een lage kans op ernstig obstructief coronairlijden gerichter te verwijzen, verschijnt de nieuwe hartinfarctdefinitie 2026, die onderstreept hoe belangrijk het is om verder te kijken dan alleen klassieke vernauwingen van de kransslagaderen.

Een hartinfarct ontstaat niet altijd door een klassieke verstopping van een kransslagader. Dat inzicht krijgt nu een veel prominentere plaats in de internationale definitie van het hartinfarct. In de nieuwe hartinfarctdefinitie 2026, de Fifth Universal Definition of Myocardial Infarction, worden onder andere spontane kransslagaderdissectie (SCAD), spasmen van de kransslagaderen en coronaire embolieën nadrukkelijk erkend als oorzaken van een primair hartinfarct.

Ook krijgen seksespecifieke grenswaarden voor troponine een nadrukkelijkere plaats. De nieuwe definitie gebruikt seksespecifieke 99e-percentielgrenswaarden bij het vaststellen van myocardiale schade, om systematische onderherkenning bij vrouwen te helpen voorkomen. Vooral voor vrouwen kan dit belangrijk zijn, omdat zij gemiddeld lagere troponinewaarden hebben dan mannen en hartschade daardoor gemakkelijker kan worden gemist.

De nieuwe internationale definitie werd op 28 augustus 2026 gepubliceerd door een gezamenlijke werkgroep van de European Society of Cardiology (ESC), American College of Cardiology (ACC), American Heart Association (AHA) en World Heart Federation (WHF).

Een lage kalkscore sluit niet alle coronaire aandoeningen uit

Bijna gelijktijdig met de nieuwe definitie van het hartinfarct verschenen in Nederland de resultaten van het CONCRETE-onderzoek. Daaruit blijkt dat een CT-kalkscore huisartsen kan helpen om bij mensen met stabiele pijn op de borst en een lage kans op ernstig obstructief coronairlijden gerichter te bepalen wie naar de cardioloog moet worden verwezen: Zie nieuwsbericht van de hartstichting.

Dat is een veelbelovende ontwikkeling, maar daarbij is een belangrijke nuance nodig. Een CT-kalkscore brengt de hoeveelheid verkalkte atherosclerose in de kransslagaderen in beeld. Een lage of zelfs nul-kalkscore sluit daarom niet uit dat er een andere coronaire oorzaak voor de klachten bestaat.

Juist de nieuwe internationale definitie van het hartinfarct maakt duidelijk hoe belangrijk dat onderscheid is. SCAD en coronair vasospasme, waaronder zowel epicardiaal als microcirculatoir vasospasme, kunnen een primair hartinfarct veroorzaken zonder dat sprake is van de klassieke atherosclerotische afsluiting van een kransslagader. De nieuwe definitie rekent deze mechanismen expliciet tot de acute coronaire pathologieën die een primair myocardinfarct kunnen veroorzaken.

Ook coronaire microvasculaire dysfunctie (CMD), zoals we die kennen bij ANOCA/INOCA, kan klachten en ischemie veroorzaken zonder obstructieve vernauwingen van de kransslagaderen. De nieuwe definitie besteedt daarbij expliciet aandacht aan invasief functieonderzoek. Bij patiënten met niet-obstructieve kransslagaderen kan een coronaire functietest (CFT) helpen om onderliggende afwijkingen in de coronaire vaatfunctie op te sporen. Zo kunnen provocatietesten met bijvoorbeeld acetylcholine epicardiaal of microvasculair coronair spasme aantonen. Bij patiënten met MINOCA kan invasief functieonderzoek bovendien microvasculaire dysfunctie en/of epicardiaal coronair spasme aantonen die mogelijk aan een primair myocardinfarct ten grondslag hebben gelegen.

Een CT-kalkscore kan dus een waardevol hulpmiddel zijn om de kans op obstructief coronairlijden in te schatten, maar kan niet alle coronaire aandoeningen uitsluiten. Vooral bij aanhoudende of terugkerende klachten blijft het daarom belangrijk om verder te kijken dan alleen de aanwezigheid van kalk of obstructieve vernauwingen.

Juist voor vrouwen is dat van groot belang. Vrouwen met aanhoudende pijn op de borst hebben relatief vaak geen obstructieve vernauwingen. In de ESC-richtlijn voor chronische coronaire syndromen uit 2024 wordt weergegeven dat dit voorkomt bij ongeveer 50–70% van de vrouwen tegenover 30–50% van de mannen die vanwege angina voor coronaironderzoek worden verwezen. Coronaire microvasculaire dysfunctie en vasospasme zijn belangrijke mechanismen bij ANOCA/INOCA.

Nieuwe hartinfarctdefinitie 2026: van zeven typen naar drie klinische categorieën

Tot nu toe werden hartinfarcten ingedeeld in verschillende genummerde typen, waaronder type 1 en type 2 myocardinfarct. In de nieuwe definitie wordt deze indeling vervangen door drie klinische categorieën:

• Primair myocardinfarct: een spontaan hartinfarct door een acute afwijking van een kransslagader.
• Secundair myocardinfarct: een hartinfarct doordat de zuurstofbehoefte van de hartspier en de zuurstoftoevoer uit balans raken als gevolg van een andere acute aandoening.
• Procedure-gerelateerd myocardinfarct: een infarct als complicatie van een hartprocedure.

Bijzonder belangrijk is dat de categorie primair myocardinfarct veel breder is geworden.

Een hartinfarct door het scheuren of beschadigen van een atherosclerotische plaque en de daaropvolgende vorming van een bloedstolsel blijft de meest voorkomende oorzaak. Maar de nieuwe definitie benoemt daarnaast expliciet andere acute aandoeningen van de kransslagaderen die eveneens een primair hartinfarct kunnen veroorzaken.

Daaronder vallen:

• SCAD (Spontaneous Coronary Artery Dissection): een spontane scheur of bloeding in de wand van een kransslagader;
• coronair vasospasme: een sterke tijdelijke vernauwing van een kransslagader, waarbij de nieuwe definitie zowel spasmen van de grotere kransslagaderen als van de microcirculatie noemt;
• coronaire embolie: een stolsel of ander materiaal dat elders ontstaat en vervolgens een kransslagader afsluit.

Dat is voor vrouwen relevant. Met name SCAD treft vooral vrouwen. Ook coronair vaatspasme en andere vormen van coronaire vaatdysfunctie, zoals die voorkomen bij ANOCA/INOCA, worden relatief vaak bij vrouwen gezien en kunnen ischemie veroorzaken zonder dat er sprake is van de klassieke obstructieve vernauwing van een kransslagader.

Andere troponinegrenzen voor vrouwen en mannen

Een tweede belangrijke aanscherping betreft troponine.

Troponine is een eiwit dat in het bloed vrijkomt wanneer hartspiercellen beschadigd raken. Het meten van cardiaal troponine is daarom een belangrijk onderdeel van de diagnostiek bij verdenking op een hartinfarct.

Maar gezonde vrouwen hebben gemiddeld lagere troponinewaarden dan mannen. Wanneer voor vrouwen en mannen dezelfde bovengrens wordt gebruikt, bestaat het risico dat hartschade bij vrouwen minder snel wordt herkend.

De nieuwe hartinfarctdefinitie 2026 stelt daarom expliciet dat bij het vaststellen van myocardiale schade seksespecifieke 99e-percentielgrenswaarden voor cardiaal troponine moeten worden gebruikt. De auteurs benadrukken dat dit nodig is om systematische vertekening en onderherkenning van myocardiale schade en myocardinfarct bij vrouwen te voorkomen.

Een verhoogd troponine betekent overigens niet automatisch dat iemand een hartinfarct heeft. Voor de diagnose myocardinfarct moet sprake zijn van acute hartspierschade én aanwijzingen dat deze schade is veroorzaakt door ischemie: onvoldoende bloed- en zuurstoftoevoer naar de hartspier.

Waarom is deze verandering belangrijk voor vrouwen?

De klassieke voorstelling van een hartinfarct is jarenlang sterk verbonden geweest met atherosclerose: een plaque in een kransslagader scheurt, er ontstaat een stolsel en de bloedtoevoer naar een deel van de hartspier wordt afgesloten.

Dat is nog steeds een zeer belangrijke oorzaak van een hartinfarct, bij zowel mannen als vrouwen. Maar het is niet de enige oorzaak.

Juist bij vrouwen komen hartinfarcten voor waarbij andere mechanismen een rol spelen. Wanneer artsen bij een patiënt met een infarct geen klassieke obstructieve vernauwing aantreffen, is het daarom belangrijk verder te zoeken naar de oorzaak.

De nieuwe definitie legt veel meer nadruk op die onderliggende pathofysiologie. Beeldvorming van de kransslagaderen en het hart krijgt daarbij een belangrijke rol.

Dat kan helpen voorkomen dat een vrouw wel de diagnose hartinfarct krijgt, maar de daadwerkelijke oorzaak ervan niet wordt vastgesteld – terwijl juist die oorzaak bepaalt welke behandeling het meest passend is.

Een belangrijke stap, maar geen eindpunt

De nieuwe hartinfarctdefinitie 2026 betekent niet dat verschillen tussen vrouwen en mannen in de cardiovasculaire zorg ineens zijn opgelost. Wel is het een belangrijke internationale erkenning dat één standaardmodel van het hartinfarct niet voldoende is.

Voor Stichting VrouwenHart zijn vooral twee ontwikkelingen van grote betekenis: de expliciete erkenning van onder andere SCAD en coronair vasospasme als oorzaken van een primair hartinfarct, en de nadrukkelijke toepassing van seksespecifieke troponinegrenzen.

Beide kunnen bijdragen aan snellere herkenning, een betere diagnose van de onderliggende oorzaak en uiteindelijk een behandeling die beter aansluit bij wat er daadwerkelijk in het hart en de kransslagaderen gebeurt.

Tegelijkertijd laat de combinatie met het recente Nederlandse onderzoek naar de CT-kalkscore zien waarom zorgvuldig gebruik van diagnostische testen zo belangrijk is. Geen of weinig kalk en geen obstructieve vernauwing betekenen niet automatisch dat de kransslagaderen normaal functioneren. Zeker bij vrouwen met aanhoudende of terugkerende klachten blijft het belangrijk om verder te kijken wanneer het klinische beeld daar aanleiding toe geeft. Zeker bij vrouwen blijft er nog een heleboel te ontdekken op het gebied van om hart- en vaatziekten.

Meer lezen over de nieuwe definitie van het hartinfarct:

Fifth Universal Definition of Myocardial Infarction (2026), Joint ESC/ACC/AHA/WHF Task Force, gepubliceerd op 28 augustus 2026 in het European Heart Journal. en via deze link te downloaden.

2026 Fifth Universal Definition of Myocardial Infarction – European Society of Cardiology

2024 ESC Guidelines for the management of chronic coronary syndromes (met aandacht voor coronaire vaatdysfunctie: ANOCA/INOCA, CMD, vasospasme en MINOCA)

Geschreven door Renate Kaal-Poppelaars.

Er is met hart en ziel aan dit artikel gewerkt. Het eigendom ligt dan ook bij Stichting VrouwenHart. We stellen het zeer op prijs als u ons helpt om deze informatie te verspreiden. Doe dat dan alstublieft via de knoppen onder dit artikel. Dan blijft onze naam erbij staan en kunnen geïnteresseerden de rest van onze informatie ook vinden. Mocht u dit artikel op een andere manier willen verspreiden: dat kan ook, maar wel in overleg. Neem dan even contact op met redactie@vrouwenhart.nl. Elke andere wijze van kopiëren of verspreiden is niet toegestaan. Alle columns, interviews en andere redactionele artikelen op deze website zijn eigendom van Stichting VrouwenHart. Deze mogen NIET worden verveelvoudigd, gekopieerd, gepubliceerd, opgeslagen, aangepast of gebruikt in welke vorm dan ook, online of offline, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van onze redactie.