Op donderdag 25 juni lanceerde minister Sophie Hermans van Volksgezondheid, Welzijn en Sport de Nationale Werkagenda Vrouwengezondheid 2026 tot 2030. Caroline Verhage was namens Stichting VrouwenHart aanwezig bij deze lanceringsbijeenkomst.

De werkagenda is opgesteld door ZonMw, in opdracht van het ministerie van VWS, en bouwt voort op de Nationale Strategie Vrouwengezondheid. Het doel is helder: de gezondheid van vrouwen en meisjes in Nederland structureel verbeteren.

Voor Stichting VrouwenHart is deze werkagenda meer dan een beleidsdocument. Het is ook een erkenning van iets waar wij ons al jaren voor inzetten: de ervaringen van vrouwelijke hartpatiënten serieus nemen, bundelen en vertalen naar betere zorg, beter onderzoek en beter beleid.

Wat in de werkagenda staat, herkennen wij dagelijks in de verhalen van vrouwen met hartklachten. Vrouwen die voelen dat er iets niet klopt, maar niet altijd direct worden gehoord. Vrouwen bij wie klachten niet passen bij het klassieke beeld van hart- en vaatziekten. Vrouwen die soms lang zoeken naar erkenning, uitleg en passende zorg.

Het systeem moet beter aansluiten bij vrouwen

De werkagenda laat goed zien dat vrouwengezondheid niet alleen gaat over ziekte en behandeling. Het gaat ook over mentale gezondheid, sociale omstandigheden, werk, zorgtaken, bestaanszekerheid, hormonale veranderingen en de verschillende levensfasen van vrouwen.

Dat brede perspectief is belangrijk. Een vrouw is niet alleen patiënt op het moment dat zij tegenover een arts zit. Zij is ook werknemer, moeder, partner, mantelzorger, student, ondernemer of vrijwilliger. Gezondheid werkt door in al die rollen, en andersom hebben al die rollen invloed op gezondheid.

Daarom spreekt de werkagenda over een systeemverandering. Niet vrouwen moeten zich beter aanpassen aan een systeem dat onvoldoende bij hen past. Het systeem moet beter aansluiten bij vrouwen.

Voor vrouwen met hartklachten betekent dit dat zij niet steeds opnieuw hoeven te bewijzen dat hun klachten echt zijn. Het betekent dat het zorgsysteem beter moet leren herkennen hoe hart- en vaatziekten zich bij vrouwen kunnen uiten.

Drie actielijnen voor verandering

De werkagenda benoemt drie actielijnen: het herkennen en erkennen van klachten, betere kennisontwikkeling en innovatie, en betere infrastructuur en uitwisseling.

De eerste actielijn gaat over het herkennen en erkennen van klachten. Klachten die alleen, vooral of anders bij vrouwen voorkomen, worden nog te vaak gemist of niet serieus genoeg genomen. Dat geldt ook voor hartklachten. Vrouwen kunnen andere klachten hebben dan mannen, of klachten die niet passen bij het klassieke beeld van hart- en vaatziekten. Juist dan is luisteren, doorvragen en breed kijken essentieel.

De tweede actielijn gaat over betere kennisontwikkeling, implementatie en innovatie. Er is meer onderzoek nodig naar vrouwengezondheid, maar bestaande kennis moet ook beter terechtkomen in richtlijnen, onderwijs, protocollen en beleid. Het is niet genoeg dat kennis ergens bestaat. Zorgprofessionals moeten ermee kunnen werken, onderzoekers moeten vrouwen serieus meenemen in studies, en nieuwe inzichten moeten sneller hun weg vinden naar de praktijk.

De derde actielijn gaat over betere infrastructuur en uitwisseling. Vrouwen lopen nu nog te vaak vast tussen verschillende specialismen. De ene professional kijkt naar het hart, de andere naar hormonale klachten, weer een ander naar mentale belasting of werkdruk. Maar het lichaam werkt niet in losse hokjes. Daarom is betere samenwerking nodig tussen disciplines, met de vrouw zelf centraal.

Voor Stichting VrouwenHart raken deze drie lijnen direct aan de praktijk van vrouwelijke hartpatiënten. Het begint bij klachten serieus nemen, ook wanneer ze niet in het klassieke beeld passen. Het vraagt om meer kennis over hart- en vaatziekten bij vrouwen, en om betere vertaling van die kennis naar richtlijnen, onderwijs en zorg. En het vraagt om samenwerking tussen disciplines, omdat hartklachten, hormonale veranderingen, mentale belasting, werk en dagelijks functioneren elkaar kunnen beïnvloeden.

Juist daarom is het belangrijk dat de stem van vrouwelijke hartpatiënten vanaf het begin wordt meegenomen. Niet als losse ervaringsverhalen achteraf, maar als kennis die helpt om zorg, onderzoek en beleid beter te maken.

Hart- en vaatziekten bij vrouwen nadrukkelijk genoemd

Voor Stichting VrouwenHart is het belangrijk dat hart- en vaatziekten bij vrouwen een duidelijke plek hebben gekregen in de werkagenda. In de consultatie onder vrouwen van 55 jaar en ouder staan hart- en vaatziekten en beroerte zelfs bovenaan als onderwerp dat meer aandacht verdient.

Dat is niet verrassend. Hart- en vaatziekten zijn wereldwijd doodsoorzaak nummer één onder vrouwen, maar worden bij vrouwen nog altijd niet altijd tijdig herkend. Ook zijn vrouwen in onderzoek lange tijd minder goed meegenomen. Daardoor is er nog steeds een achterstand in kennis, diagnostiek en behandeling.

De werkagenda benoemt dat snellere en juiste diagnoses van hart- en vaatziekten bij vrouwen veel leed kunnen voorkomen. Daarbij wordt ook de samenwerking genoemd tussen onderzoekers, zorgprofessionals, maatschappelijke partners en patiëntenorganisaties.

Ervaringskennis als onmisbare schakel

Stichting VrouwenHart wordt in de werkagenda genoemd als voorbeeld van een patiëntenorganisatie die ervaringskennis structureel deelt en vertaalt naar concrete signalen, verbeterpunten en vragen voor zorgpraktijk, onderzoek en beleid.

Dat is precies waar onze kracht ligt.

Wij horen de verhalen van vrouwen die soms jarenlang hebben gezocht naar erkenning, uitleg en passende zorg. Verhalen over hartklachten die niet in het standaardbeeld passen, over onderzoeken die niets lijken te laten zien terwijl de klachten blijven, en over de opluchting wanneer er eindelijk iemand verder kijkt.

Die verhalen blijven bij ons niet alleen verhalen. We brengen ze samen, herkennen patronen en vertalen ze naar signalen voor zorgprofessionals, onderzoekers, beleidsmakers en andere partners. Zo zorgen we ervoor dat ervaringskennis niet aan de rand blijft staan, maar actief bijdraagt aan betere zorg, onderzoek en beleid.

Als Stichting VrouwenHart delen we verhalen, versterken we onderzoek, werken we samen met zorgprofessionals en onderzoekers, en blijven we aandacht vragen voor betere herkenning en behandeling van hart- en vaatziekten bij vrouwen.

Van agenda naar praktijk

De Nationale Werkagenda Vrouwengezondheid is geen eindpunt. Het is een volgende stap in een beweging die de komende jaren verder moet groeien.

Voor ons is de belangrijkste vraag: gaan vrouwen dit straks merken?

Merken zij het bij de huisarts, wanneer zij met klachten komen die niet in het standaardplaatje passen? Merken zij het bij de cardioloog, wanneer er geen duidelijke vernauwingen in de kransslagaders worden gevonden, en er wel verder wordt gekeken naar andere oorzaken van hartklachten? Merken zij het in onderzoek, doordat vrouwen vanzelfsprekend worden meegenomen? Merken zij het op de werkvloer, in beleid, in onderwijs en in de manier waarop we over gezondheid spreken?

Daar ligt de opdracht voor de komende jaren.

Stichting VrouwenHart blijft zich inzetten om de stem van vrouwelijke hartpatiënten zichtbaar te maken. Niet alleen door aandacht te vragen, maar ook door actief mee te denken, ervaringen te delen, samenwerking te zoeken en signalen uit onze achterban verder te brengen.

Want betere vrouwengezondheid begint niet alleen met meer kennis, maar ook met beter luisteren naar de vrouwen om wie het gaat.

De Nationale Werkagenda Vrouwengezondheid biedt daarvoor een stevige basis. Nu is het zaak om samen door te pakken, zodat vrouwen dit ook echt gaan merken: in onderzoek, in beleid én in de spreekkamer.

Meer lezen

Wie meer wil weten over de Nationale Werkagenda Vrouwengezondheid, kan het nieuwsbericht en de volledige werkagenda bekijken. Daarin staat uitgebreid beschreven welke stappen de komende jaren nodig zijn om vrouwengezondheid structureel beter te verankeren in zorg, onderzoek, onderwijs en beleid.

Bekijk hier de Nationale Werkagenda Vrouwengezondheid

Bekijk het nieuwsbericht van ZonMw 

Geschreven door Renate Kaal-Poppelaars

Er is met hart en ziel aan dit artikel gewerkt. Het eigendom ligt dan ook bij Stichting VrouwenHart. We stellen het zeer op prijs als u ons helpt om deze informatie te verspreiden. Doe dat dan alstublieft via de knoppen onder dit artikel. Dan blijft onze naam erbij staan en kunnen geïnteresseerden de rest van onze informatie ook vinden. Mocht u dit artikel op een andere manier willen verspreiden: dat kan ook, maar wel in overleg. Neem dan even contact op met redactie@vrouwenhart.nl . Elke andere wijze van kopiëren of verspreiden is niet toegestaan. Alle columns, interviews en andere redactionele artikelen op deze website zijn eigendom van Stichting VrouwenHart. Deze mogen NIET worden verveelvoudigd, gekopieerd, gepubliceerd, opgeslagen, aangepast of gebruikt in welke vorm dan ook, online of offline, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van onze redactie.