Hij werkte dertig jaar als cardioloog in Tilburg, stond aan de wieg van de cardiopsychologie in het ETZ, en was een van de eersten die zich serieus boog over de vraag: “Waarom zijn de hartklachten van vrouwen eigenlijk zo anders dan die van mannen?” Prof. dr. Jos Widdershoven is een man van de inhoud én het hart. Tegenwoordig zet hij zijn expertise in bij Stichting Cardiologie Amsterdam. In dit interview vertelt hij over de zoektocht die hij doormaakte, de vrouwen die hem aan het denken zetten, en waarom luisteren soms belangrijker is dan meten.

Wanneer is uw interesse voor het vrouwenhart ontstaan?

Zo’n 15-20 jaar geleden ben ik me gaan verdiepen in het vrouwenhart, omdat ik merkte dat de klachten van vrouwen anders zijn dan die van mannen.

Ik heb 30 jaar in Tilburg bij Cardiologie gewerkt. Daar heb ik het vak in de volle breedte uitgeoefend en alle ontwikkelingen meegemaakt. Ik heb nog meegemaakt dat we niet konden dotteren, ablatie bestond nog niet. Langzaam zijn die technieken gekomen en verder ontwikkeld. Op een gegeven moment heb ik me gerealiseerd dat vrouwen zich anders presenteren dan mannen, dat vrouwenharten anders zijn dan mannenharten. 

Waarom heeft u zich gespecialiseerd in het vrouwenhart?

Ik had een aantal patiënten met klachten, maar bij de katheterisatie werd niets gevonden. Ze hadden geen vernauwingen. De vrouwen kregen maagtabletten mee en kwamen later weer terug, nog steeds met klachten. Soms kwamen ze zelfs terug met de ambulance of op de eerste hulp. Ik dacht: het zijn verstandige mensen, ze komen echt niet voor hun plezier naar het ziekenhuis. Dat was voor mij de trigger om verder te kijken. En als je eenmaal geïnteresseerd bent, ga je vanzelf verder zoeken, onder andere in de literatuur. Ik zag dat er wereldwijd nieuwe ontwikkelingen gaande waren. Al snel zocht ik contact met Angela Maas. Paula Mommersteeg van de Universiteit van Tilburg deed op dat moment onderzoek naar vrouwen met schone kransvaten die toch klachten hadden, soms zelfs ernstige klachten. Zo is die bal in Tilburg gaan rollen, en zijn we verder onderzoek gaan doen.

Ik ben door schade en schande wijs geworden, klachten bij vrouwen zijn anders. De klachten zijn niet altijd duidelijk. Je hebt extra tijd nodig om een diagnose te stellen. Vrouwen hebben zich ook anders voorbereid: ze hebben veel vragen, ze hebben vooraf ook zelf metingen gedaan. Vrouwen hebben er recht op dat ze gehoord worden. Dat we de klachten herkennen en erkennen dat vrouwen er last van hebben en dat hun klachten echt bestaan. En dat je er samen met hen iets aan wil doen. 

Een belangrijke trigger is stress. In het verleden werden klachten afgedaan met “stress”. Tegenwoordig weten we dat er een complexe verbinding is tussen hoofd en hart. Ik heb veel aandacht voor stressreductie en verwijs vrouwen regelmatig door naar onder andere mindfulness, een psycholoog of hartrevalidatie.

Het systeem is er niet goed op ingericht om langer dan tien minuten met een patiënt in gesprek te zijn. Terwijl je, om vrouwen goed te helpen, vaak juist meer dan tien minuten nodig hebt. In Tilburg heb ik daarvoor moeten vechten.

Behandelt u uitsluitend vrouwen of behandelt u ook mannen?

Ik behandel vrouwen en mannen. In dit werk moet je van mensen houden. Ik houd echt van mensen, mensen geven mij energie. 

De klachten van mannen zijn vaak veel duidelijker en de klachten van vrouwen zijn vaak veel vager. Mannen zijn goed te helpen door katheterisatie of dotteren, bij vrouwen ligt dat anders. Soms helpen ingrepen niet soms wel. Soms helpen medicijnen wel en dan weer niet. 

Vindt u dat u een speciale rol vervult in het uitdragen van vrouwenhartproblematiek?

Ik vind dat iedere cardioloog in Nederland het vrouwenhart moet kunnen behandelen. Vrouwen uit het hele land zijn mijn patiënt. Ik heb weinig ruchtbaarheid aan mijn werk gegeven omdat ik op een gegeven moment 600 à 700 patiënten had. En ik wil geen langere wachttijden. Daarom heb ik ook niet meegedaan aan een verzoek van Libelle voor een interview. 

In het verleden werd er nogal eens smalend gereageerd op cardiologen die het vrouwenhart onder de aandacht brachten. Hoe wordt er nu door collega’s gereageerd?

Van collega’s heb ik niet altijd steun gekregen. Ik heb dezelfde route afgelegd als Angela Maas, met haar als voorbeeld. En het voordeel dat Angela als pionier al veel gedaan had.  

Er wordt bij een overdracht van patiënten wel eens gezegd: “Dit is een typische Widdershoven patiënt”. Je hebt voor vrouwen meer tijd nodig. Mannen hebben vaak een vraag, vrouwen hebben een lijst met vragen. Daar moet je als cardioloog op voorbereid zijn. Met vrouwen omgaan, dat moet je op de goede manier doen.

Ik heb hele goede collega’s. Maar sommige collega’s zijn niet in de wieg gelegd om deze categorie te behandelen. Die collega’s doen fantastische dingen op hun gebied, waar ik soms jaloers op ben. Ik verwacht in de toekomst dat meer cardiologen zich specialiseren in het vrouwenhart.

De ontwikkelingen rondom specifieke vrouwenhartaandoeningen gaan snel. Op welke manier blijft u op de hoogte van de nieuwste inzichten?

Ik heb congressen bijgewoond, onderzoek gedaan, literatuur bestudeerd en bijgehouden. Daarnaast nam ik deel aan werkgroepen rondom coronaire vaatdysfunctie, onder andere binnen COVADIS, een internationale onderzoeksgroep op dit gebied. Ook deed ik zelf onderzoek naar wat vrouwen willen bij hartrevalidatie en behandeling, en naar hulpverlening op afstand.

Welke ontwikkelingen verwacht u op het gebied van het vrouwenhart?

Speciale hartrevalidatieprojecten voor vrouwen. Daar moet ook ruimte zijn voor ontspanning, want sommige vrouwen kunnen zich niet ontspannen. De huidige programma’s zijn niet altijd geschikt voor vrouwen. Belangrijk is om goed naar vrouwen te luisteren en naar wat zij aangeven nodig te hebben.

Dat AI kan helpen bij het werk, vooral zodat je minder tijd kwijt bent aan administratie. “Ik zou het fantastisch vinden als ik geen pen meer hoef aan te raken, dat AI de administratie doet.”

Een andere belangrijke ontwikkeling is de toenemende aandacht voor de relatie tussen Hart-Hoofd-Hormonen (HHH). Dat vraagt om betere samenwerking tussen huisarts, cardioloog, psycholoog en gynaecoloog, en om verder onderzoek naar hoe deze drie elkaar beïnvloeden.

Ook verwacht ik dat we in de toekomst signaalstoffen in het bloed kunnen identificeren, die aangeven welke risicofactoren iemand heeft.

Waar ligt uw eigen focus voor de komende twee jaar?

De komende vijf jaar werk ik bij Stichting Cardiologie Amsterdam, waar ik de poli doe. Daar zie ik veel vrouwen met hartklachten.

Ik wil dat er minder coronaire functietesten worden gedaan. De patiënten die ik daarvoor verwijs, hebben de aandoening eigenlijk allemaal al. Je moet de anamnese goed afnemen, ik hoef het niet te bewijzen met zulke belastende onderzoeken. Nu ik weet wat de klachten zijn, gewoon door goed naar de verhalen van vrouwen te luisteren, doe ik veel minder functietesten. We hebben inmiddels bewezen dat coronaire vaatdysfunctie bestaat.

Wat ik daarnaast wil bereiken, is dat er een goed hartrevalidatiesysteem voor vrouwen komt. In elk ziekenhuis zou een verpleegkundig specialist op het gebied van coronaire vaatdysfunctie de follow-up moeten doen, zodra de cardioloog de diagnose heeft gesteld en de medicatie is ingesteld. Een gespecialiseerde verpleegkundige heeft de kennis, de tijd én de focus. In sommige ziekenhuizen zijn ze er al mee begonnen.

Kent u de website www.vrouwenhart.nl? Zo ja, wat vindt u van onze website? 

“Nee, daar heb ik nog niet naar gekeken,” zegt Widdershoven. Tijdens het interview bekijkt hij de site en ziet meteen het boek ‘Ook vrouwen krijgen een hartinfarct’. “Jobst kende ik goed, ik zie nu nog veel van zijn patiënten.”

Interview Prof. Dr. J.W.M.G (Jos) Widdershoven, dinsdag 8 april 2025 door Antoinette Van de Wauw en Renate Kaal Poppelaars

Er is met hart en ziel aan dit artikel gewerkt. Het eigendom ligt dan ook bij Stichting VrouwenHart. We stellen het zeer op zeer prijs als u ons helpt om deze informatie te verspreiden. Doe dat dan alstublieft via de knoppen onder dit artikel. Dan blijft onze naam erbij staan en kunnen geïnteresseerden de rest van onze informatie ook vinden. Mocht u dit artikel op een andere manier willen verspreiden: dat kan ook, maar wel in overleg. Neem dan even contact op met redactie@vrouwenhart.nl . Elke andere wijze van kopiëren of verspreiden is niet toegestaan. Alle columns, interviews en andere redactionele artikelen op deze website zijn eigendom van Stichting VrouwenHart. Deze mogen NIET worden verveelvoudigd, gekopieerd, gepubliceerd, opgeslagen, aangepast of gebruikt in welke vorm dan ook, online of offline, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van onze redactie.