Anilka Zwartjes werkt als verpleegkundig specialist cardiologie  bij zelfstandig behandelcentrum Stichting Cardiologie Amsterdam. Naast de algemene cardiologische ziektebeelden is zij expert op het gebied van de behandeling van thoracale klachten bij vrouwen. Ze houdt zich inmiddels al 10 jaar bezig met deze doelgroep. Ook de praktijk waar Anilka werkt heeft zich verder gespecialiseerd  in de kennis omtrent  coronaire vaatdysfunctie.

Waarom heeft u zich gespecialiseerd in het vrouwenhart?

Wij krijgen vrouwen verwezen via de huisarts met onbegrepen en/of terugkerende thoracale klachten, met het verzoek uit te zoeken of dit een cardiale oorzaak heeft. Met een fietstest of andere poliklinische testen is niet vast te stellen of dit om ‘het vrouwenhart’ ofwel coronaire vaatdysfunctie gaat. Het eerste gesprek over het klachtenpatroon is een sterk diagnostische middel. Dit intrigeerde mij enorm. Daarom heb ik mij verdiept in de wetenschappelijke kennis over dit ziektebeeld. Ik heb internationale congressen bijgewoond en boeken en artikelen erover gelezen. Ook heb ik meegelopen met twee cardiologen die gespecialiseerd zijn in het vrouwenhart.

Behandelt u zelfstandig patiënten?

Ja, ik ben als verpleegkundig specialist cardiologie zelfstandig behandelaar. Ik heb dus mijn eigen spreekuur. Alleen bij twijfel of als er afwijkende zaken zijn, overleg ik met de cardioloog. Maar alles wat binnen de richtlijn valt, behandel ik zelf. Over het algemeen heb ik wel mijn eigen doelgroep. Ik hou mij voornamelijk bezig met hartfalen, hartritmestoornissen en specifieke vrouwenproblematiek.

In de praktijk werk ik samen dr. J. Schroeder-Tanka en prof. dr. Widdershoven. Hen kan ik bij vragen of bijzondere casuïstiek altijd raadplegen. Met dr . Janneke Wittehoek ( Heartlife klinieken ) heb ik ook regelmatig contact.

Het is een heel dankbare doelgroep. Want als je deze patiënten goed behandelt en begeleidt kun je heel wat bereiken. Vooral met het informatieve deel; als je vrouwen uitleg geeft over hoe het werkt, het mechanisme, dan valt er een last weg. Vrouwen hebben bijvoorbeeld vaak klachten in rust. Dan gaan ze zich afvragen wat ze die dag gedaan hebben. Ik kan dan  uitleggen dat het gewoon een neiging van de vaten is, en dat ze niets fout hebben gedaan. Dat biedt geruststelling. Daardoor kunnen de klachten ook afnemen, puur door te weten wat het is.

Als verpleegkundig specialist heb ik ook meer tijd tijdens een consult, namelijk een half uur. Daardoor is er  de rust om ook het mentale stuk te begeleiden. Vrouwen te helpen met het leren leven met hun aandoening. Ook dat geeft verlichting van de klachten.

Het stellen van de diagnose is heel belangrijk , het instellen van de medicatie en daarna het  leren omgaan met de beperkingen. Ik geef zowel advies en begeleiding bij het oppakken van de dagelijkse activiteiten en hoe je kunt omgaan met de nieuwe situatie.

Omdat ik in een kleine praktijk werk, kan ik zelf beslissen hoeveel tijd ik aan een patiënt besteed. Iemand die net de diagnose heeft gehad heeft meer tijd nodig. Als na het eerste jaar de het stof is neergedaald en de vrouwen hebben ervaren hoe lichaam werkt, zijn de consulten korter. In het begin is er zoveel onzekerheid en behoefte aan informatie en ondersteuning, dan is er meer behandeltijd nodig. Ik moet als verpleegkundige in het begin geruststelling bieden , aandacht schenken en informatie geven.  Ik probeer elke dag de mens achter het ziektebeeld te helpen. Het helpt misschien ook wel omdat ik geen dokter ben. Daardoor ben ik meer benaderbaar. Zeker als je uitstraalt dat je de tijd hebt om vragen te beantwoorden.

Hoe staan huisartsen tegenover jullie werk?

In de loop van de jaren is er veel verandert. Wij geven 3 a 4 keer per jaar bijscholing aan huisartsen over het onderwerp en geven zo bekendheid aan het ziektebeeld, de diagnostiek en de behandeling. Nu is ook in de media steeds meer aandacht voor het ziektebeeld. Er is een Europese richtlijn gekomen voor cardiologen. De huisartsen zijn steeds vaker  bekend met de klachten. Er is geen sprake meer van blinde vlek maar of de huisarts het  altijd direct wordt herkent, weet ik niet. Het is een stuk beter geworden. We merken dat het aantal verwijzingen met de aantekening ” vrouwenhart” zeker is toegenomen. Ook omdat vrouwen zelf vragen om een verwijzing.

Ik merk wel dat er iets verandert. Zeker huisartsen die al eens vrouwen naar mij doorgestuurd hebben, die sturen daarna gemakkelijker vrouwen door. Ik doe een uitgebreide anamnese, waarin ik alle risicofactoren aan bod laat komen. Dat verslag stuur ik weer terug naar de huisarts. Zo ontstaat er bij de huisarts ook meer kennis over het klachten- en risicofactoren patroon dat kan wijzen op coronaire vaatdysfunctie.

Denk je dat er nog veel vrouwen zijn die jullie ‘missen’, omdat ze niet doorgestuurd worden door de huisarts?

Dat denk ik wel. Ik kan niet inschatten hoeveel, maar we missen nog steeds veel vrouwen. Het wordt wel steeds minder, door de aandacht die er is voor het vrouwenhart.  Bij sommige huisartsen staat het nog niet op de radar, gaat er nog geen belletje rinkelen. Er is een heel specifieke vragenlijst die je af moet lopen: migraine, schildklierklachten, chronische ontsteking ziektes, menstruatiepatroon, zwangerschapscomplicaties, leeftijd menopauze . Het past allemaal bij elkaar. Door dat allemaal te vragen maak je de puzzel compleet. Maar voordat ik als verpleegkundig specialist die know-how had, heb ik me er uitgebreid in verdiept. Dat kun je niet verwachten van een huisarts.

Vindt u dat u een speciale rol vervult in het uitdragen van de vrouwenhartproblematiek?

In deze praktijk ben ik de enige verpleegkundig specialist, in Nijmegen werkt er ook een (redactie Mariëlle Hartzema) en gelukkig zijn er in Brabant ook twee bij gekomen.

Ik doe mijn werk met passie voor de patiënt. om mezelf nog verder te verdiepen in  coronaire dysfunctie ben ik betrokken bij wetenschappelijk onderzoek. Ik schrijf mee aan artikelen over verschillende onderzoeken. Ik ben actief betrokken binnen de Gender werkgroep van  de Nederlandse Vereniging voorcardiologie (NVVC) . We maken bijvoorbeeld animatie filmpjes over vrouw gerelateerde hartproblemen. We hebben een You tube kanaal gemaakt. Daarnaast geef ik les aan de Amstelacademie voor verpleegkundigen die de opleiding volgen om te werken op de hartbewaking.  Hobbymatig maak ik aquarelwerken waarbij ik in diverse schilderijen de verschillen tussen man en vrouw in de cardiologie kunstzinnig vastleg.

Hoe staan uw collega’s tegenover uw werk voor het vrouwenhart?

Positief. Doordat ik als verpleegkundig specialist meer tijd heb tijdens een consult kan ik de patiënt meer uitleg en aandacht geven dan de cardioloog. Als onze cardiologen de diagnose  coronaire vaatdysfunctie vermoeden, komen de vrouwen bij mij voor verdere begeleiding en optimaliseren van bloeddruk, cholesterol en leefstijl met behulp van medicatie, controle en verdere diagnostiek.

Welke ontwikkelingen verwacht u op het gebied van het vrouwenhart?

Ik hoop dat er meer aandacht en wetenschappelijk onderzoek komt naar hartrevalidatie voor deze  vrouwen. Maar ook; meer onderzoek naar de effectiviteit van andere behandelingen,  welke medicatie en dosering bijvoorbeeld  echt effectief zijn. Ook wetenschappelijk onderzoek welke leefstijlinterventies echt een verbetering geeft aan kwaliteit van leven met deze aandoeningen.

Waar ligt uw eigen focus voor de komende twee jaar?

De komende twee jaar zou ik graag een bijdragen willen leveren aan wetenschappelijk onderzoek. En het verder uitdragen van de kennis op dit gebied. Ik heb een bijdrage geleverd in het onderzoek naar de keuzehulp voor de coronaire functietest. Ik heb bijgedragen aan de ontwikkeling van de keuzehulp en de beoordeling van de waarde ervan. En ook een bijdrage geleverd naar de vindbaarheid van de keuzehulp.

Verder ben ik nu ook bezig met een verpleegkundig onderzoek met betrekking tot het stimuleren van zelfzorg bij hartfalen.

Ik ben heel blij in de rol die ik nu heb in de praktijk en dat ik ondersteuning kan bieden aan vrouwen. De patiënten zorg staat op nummer 1. De waardering van mijn patiënten voelt goed.

Kent u de website VrouwenHart?

De website is makkelijk te vinden en er staat veel informatie op. Ik raad mijn patiënten de website en de Facebookgroepen aan. Het is waardevol  dat vrouwen met elkaar ervaringen kunnen uitwisselen, en dat er veel informatie te vinden is.

Naast uw passie voor uw werk heeft u nog een hele andere passie. Kunt u daar iets over vertellen?

Jazeker! Naast mijn werk heb ik nog twee grote passies, ik speel ik een musicalvereniging wat mij op allerlei vlakken enorm uitdaagt; zang, toneelspel en dans combineren is geweldig!

Daarnaast heb ik een klein bedrijfje opgestart waar ik mijn aquarelkunst aanbied. Ik maak in opdracht portretten, voornamelijk huisportretten, maar ook huisdierportretten.

http:\\www.anilkawatercolor.com

Ik kan daarin al mijn creativiteit kwijt. Zelf schilder ik graag alles wat met het hart te maken heeft. Ik heb al verschillende “heart art” gemaakt. Zoals voor het proefschrift van Dinah van Schalkwijk mocht ik een kunstwerk maken wat goed bij de titel van het proefschrift zou passen “Beyond the heart”.

En om de man-vrouw verschillen in de cardiologie te verbeelden heb ik een aquarel gemaakt in de twee stereotype kleuren (roze / blauw) om aan te geven dat binnen de cardiologie net zoveel aandacht naar de vrouwen met hartziekten zou moeten gaan als naar de mannen.  Dat is “The heart is a Gem” geworden.

Geschreven door Antoinette van der Wauw en Anilka Zwartjes.

Er is met hart en ziel aan dit artikel gewerkt. Het eigendom ligt dan ook bij Stichting VrouwenHart. We stellen het zeer op zeer prijs als u ons helpt om deze informatie te verspreiden. Doe dat dan alstublieft via de knoppen onder dit artikel. Dan blijft onze naam erbij staan en kunnen geïnteresseerden de rest van onze informatie ook vinden. Mocht u dit artikel op een andere manier willen verspreiden: dat kan ook, maar wel in overleg. Neem dan contact op met redactie@vrouwenhart.nl