Bewegen en hartgezondheid: FIT-HEART van start

Op 6 juni jongstleden vond de officiële aftrap plaats van het FIT-HEART-project, een ambitieus en landelijk onderzoek naar de rol van beweging bij hartgezondheid. De bijeenkomst zou eigenlijk live plaatsvinden in Utrecht, maar werd door de landelijke treinstaking omgezet naar een online kick-off. Dat bleek geen belemmering voor het enthousiasme: tientallen onderzoekers, zorgprofessionals, eindgebruikers en wij van stichting VrouwenHart logden in om samen vooruit te blikken op dit unieke project.

Waarom FIT-HEART?

Bewegen is een krachtig medicijn, niet alleen om hart- en vaatziekten te voorkomen, maar ook om ermee te leren leven. Toch beweegt meer dan de helft van de Nederlanders te weinig. En aan de andere kant van het beweegspectrum zien we mensen die juist extreem veel sporten. Hoeveel is dan ‘goed’? En wanneer wordt het ‘te veel’?

FIT-HEART onderzoekt beide uitersten. Mensen met een verhoogd risico op hart- en vaatziekten, die moeite hebben om in beweging te komen én te blijven. Aan de andere kant: intensieve sporters, bij wie de belasting op het hart mogelijk ook risico’s met zich meebrengt. Hoe bewegen veilig en effectief kan bijdragen aan een gezond hart, dát staat centraal.

Het doel van het project?

Hartgezondheid verbeteren via veilige, effectieve, schaalbare én duurzame beweegprogramma’s. Met ruimte voor co-creatie, praktijktoepassing en wetenschappelijke verdieping.

Wie zijn erbij betrokken?

Het project wordt geleid door:

• Thijs Eijsvogels (Radboudumc)
• Andrea Evers (Universiteit Leiden)
• Harald Jørstad (Amsterdam UMC)

Zij werken nauw samen met projectmanager Silvie Timmers (Radboudumc) en een breed netwerk van onderzoekers, zorgprofessionals en patiëntenvertegenwoordigers.

Het consortium vergadert regelmatig en wordt aangevuld met een gebruikerscommissie die patiënten en eindgebruikers vertegenwoordigt. Daarnaast is er een internationale adviesraad die het project inhoudelijk versterkt.

Voor wie is het project bedoeld?

Fit- Heart richt zich op:

• Mensen met een verhoogd risico op hart- en vaatziekten, zoals:
  • Patiënten met kransslagvatziekte
  • Adolescenten met aangeboren hartafwijkingen
  • Vrouwen die pre-eclampsie hebben doorgemaakt

• Sporters aan de andere kant van het spectrum – van fanatieke recreanten tot (oud-)topsporters. Want hoewel sporten gezond is, roept langdurige en intensieve inspanning ook vragen op: wat gebeurt er dan precies met je hart, op de lange termijn?

Wat maakt FIT-HEART bijzonder?

FIT-HEART bouwt bruggen tussen disciplines, instellingen én mensen. Van sportcardiologen en gedragswetenschappers tot verpleegkundigen, ervaringsdeskundigen en jonge onderzoekers. Ook huisartsen, cardiologen in opleiding, fysiotherapeuten, leefstijlcoaches, specialisten ouderengeneeskunde, bewegingswetenschappers, immunologen, sportpsychologen, gynaecologen, radiologen en revalidatieartsen zijn betrokken. Universiteiten, ziekenhuizen en revalidatiecentra uit heel Nederland werken mee. Denk aan Radboudumc, Amsterdam UMC, Maastricht UMC+, Erasmus MC, LUMC, UMC Utrecht, UMCG, Máxima MC, Isala, Tjongerschans, Capri, Basalt, Radboud Universiteit, Tilburg University, Ziekenhuis Gelderse Vallei en het Franciscus Gasthuis & Vlietland. Zo ontstaat er een krachtig landelijk netwerk, met oog voor wat er lokaal nodig is.

De Hartstichting onderstreept het belang van wetenschapscommunicatie. Onderzoekers worden actief gestimuleerd om hun bevindingen niet alleen in wetenschappelijke tijdschriften te delen, maar ook met het brede publiek, in begrijpelijke taal en via diverse kanalen.

De focus ligt op wat werkt. Beweegprogramma’s die mensen echt helpen om vol te houden, denk aan slimme apps, buddyprogramma’s en beloningen om beweging te stimuleren, alles wordt ontwikkeld in samenwerking met de eindgebruikers zelf.

Daarnaast wordt er gewerkt aan een sterke basis voor de toekomst. Daarnaast wordt gewerkt aan duurzame samenwerking en een stevige basis voor de toekomst, met aandacht voor inclusie, governance, data-infrastructuur en vervolgfinanciering.

Ook voor jonge talent is er veel ruimte. In het talentprogramma krijgen promovendi de kans om zich breed te ontwikkelen. Via het landelijke DCVA-platform ontwikkelen ze zich niet alleen als wetenschapper, maar ook als verbinder en communicator. FIT-HEART investeert dus ook in de onderzoekers van de toekomst. De eerste promovendi zijn inmiddels gestart.

Hoe ziet dat eruit in de praktijk?

Het project loopt van mei 2025 tot april 2030. De eerste promovendi zijn gestart en de voorbereiding voor dataverzameling is in volle gang.

De komende maanden starten de eerste focusgroepen en metingen. Het project bestaat uit drie werkpakketten:

Werkpakket 1 – Co-creatie en gedragsverandering

Samen met patiënten, jongeren en zorgverleners wordt een beweeginterventie ontwikkeld. Denk aan gepersonaliseerde feedback, buddy-systemen en sociale beloningen, bijvoorbeeld gekoppeld aan een goed doel.

Werkpakket 2 – Bovenkant van het spectrum

Via bestaande cohorten van sporters wordt onderzocht hoe het hart reageert op langdurige intensieve training. Met behulp van MRI- en CT-scans, immunofenotypering, sportdata en digitale tweelingen wordt gezocht naar vroege signalen van (over)belasting.

Immunofenotypering is een laboratoriumtechniek waarbij onderzoekers nauwkeurig in kaart brengen welke soorten immuuncellen er in een bloed- of weefselmonster aanwezig zijn, en in welke verhouding. Dit gebeurt met behulp van antistoffen die binden aan specifieke eiwitten op de celoppervlakken (zogeheten fenotypen). Zo ontstaat er een soort “vingerafdruk” van het immuunsysteem op dat moment. In werkpakket 2 wordt in selecte groepen immunofenotypering gebruikt om te onderzoeken of intensieve en langdurige sport invloed heeft op het immuunsysteem, bijvoorbeeld op ontstekingsprocessen of herstelreacties van het hart. Zo kunnen vroege signalen van overbelasting of ongewenste aanpassingen mogelijk eerder worden opgespoord.

Digitale tweelingen zijn computermodellen die een virtuele kopie maken van iemands hart en gezondheidstoestand. Daarmee kunnen onderzoekers simuleren wat de effecten zijn van verschillende vormen van inspanning, zonder risico voor de deelnemer.

Werkpakket 3 – Borging en samenwerking

Dit werkpakket richt zich op het bouwen van een duurzaam netwerk: met duidelijke governance, data-infrastructuur, FAIR principes en aandacht voor ethiek, inclusie en aanvullende financiering. Het doel? Ook ná 2030 samen blijven werken aan hartgezondheid.

En hoe nu verder?

Het project is officieel gestart, de eerste juridische en ethische stappen zijn gezet, en het team om te starten is compleet. De fysieke kick-off vindt plaats op vrijdag 5 september 2025, hopelijk dan wél live.

Zoals Thijs het tijdens de onlinebijeenkomst samenvatte: “Ready, set, go. En dit is een estafette. We lopen ’m samen.”

Een veelbelovende start van een project dat letterlijk en figuurlijk in beweging komt.

Geschreven door Renate Kaal-Poppelaars.

Er is met hart en ziel aan dit artikel gewerkt. Het eigendom ligt dan ook bij Stichting VrouwenHart. We stellen het zeer op zeer prijs als u ons helpt om deze informatie te verspreiden. Doe dat dan alstublieft via de knoppen onder dit artikel. Dan blijft onze naam erbij staan en kunnen geïnteresseerden de rest van onze informatie ook vinden. Mocht u dit artikel op een andere manier willen verspreiden: dat kan ook, maar wel in overleg. Neem dan even contact op met redactie@vrouwenhart.nl . Elke andere wijze van kopiëren of verspreiden is niet toegestaan. Alle columns, interviews en andere redactionele artikelen op deze website zijn eigendom van Stichting VrouwenHart. Deze mogen NIET worden verveelvoudigd, gekopieerd, gepubliceerd, opgeslagen, aangepast of gebruikt in welke vorm dan ook, online of offline, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van onze redactie.