Cardioloog in opleiding Deborah (Debbie) Kalkman zet zich met hart en ziel in voor betere zorg in de cardiologie. Met meer dan 50 wetenschappelijke publicaties en internationale onderzoekservaring, onder andere in New York, combineert zij haar klinisch werk met vernieuwend onderzoek, o.a. naar sekseverschillen in hart- en vaatziekten. Wat haar drijft, is een bijna onverzadigbare nieuwsgierigheid naar basale vragen die we verrassend genoeg nog niet kunnen beantwoorden — bijvoorbeeld hoe een gezond vrouwenhart zich aanpast tijdens de zwangerschap. Van innovatieve stentstudies tot onderzoek naar het vrouwenhart: haar missie is helder — zorgen dat patiënten de kennis en zorg krijgen die zij verdienen. In dit interview vertelt zij over haar drijfveren, inzichten en toekomstvisie.

Kunt u vertellen hoe uw opleiding en carrière tot nu zijn verlopen?

Ik heb geneeskunde gestudeerd in Leiden. Tijdens de opleiding had ik al een stage gedaan op de afdeling cardiologie. Ik ben altijd erg nieuwsgierig en gedreven geweest om dingen die we nog niet weten uit te zoeken en te bedenken hoe we er achter kunnen komen. Daarom was het voor mij een logische stap om na het artsexamen 2014 meteen aan de slag te gaan als promovendus aan de Universiteit van Amsterdam op de afdeling cardiologie.

Kun je wat meer over je promotie vertellen?

Ik heb met name onderzoek gedaan naar coronaire stents die gebruikt worden bij een hartkatheterisatie, vaak bij een atherosclerotische plaque die een kransslagader vernauwt. Verder heb ik verschillende mechanismes onderzocht die betrokken zijn bij het ziek worden van kransslagaders zoals hoge bloeddruk en ontstekingsparameters. Ik ben in 2018 gepromoveerd op onderzoek naar een nieuw ontworpen stent. Deze stent zou de heling van de binnenwand van een kransslagader na het plaatsen van deze stent bevorderen. Dit mechanisme was nog alleen aangetoond in diermodellen en zag er veelbelovend uit. Tijdens mijn promotie heb ik een periode onderzoek in New-York kunnen doen bij professor Roxana Mehran in het Mount Sinai ziekenhuis. Zij is voor mij een grote inspiratiebron!

Wat heeft professor Mehran voor jou betekend?

Professor Mehran liet mij zien dat de zorg voor vrouwen niet gelijk aan die van mannen moet zijn, zoals ik als vrouwelijk arts steeds nastreefde. Vrouwen verdienen juist gelijkwaardige zorg, specifiek gericht  op vrouwen. Zij heeft mij laten zien dat ziektebeelden zich anders voor kunnen doen bij vrouwen en dat veel onderzoek verricht is geweest op het mannenlichaam. Daardoor zijn ook de richtlijnen waarop we de behandeling van onze patienten baseren voornamelijk gebaseerd op informatie van het mannelijke lichaam. Dit inzicht heeft me sindsdien absoluut gedreven.

Hoe is je carriere verder gegaan na je promotie?

In 2019 ben ik begonnen aan mijn opleiding tot cardioloog, maar ik ben daarnaast 1 dag in de week als onderzoeker werkzaam. Ik probeer me in te zetten voor gelijkwaardige zorg voor vrouwen door ook veel sekse specifiek onderzoek te verrichten. Tijdens mijn opleiding heb ik drie dochters gekregen. Zij zijn voor mij een belangrijke drijfveer. Ik wil en hoop dat wanneer mijn dochters 50 jaar oud zijn, we dan veel verder zijn in de sekse-specifieke zorg.

Waarom hebt u ervoor gekozen om specialist te worden in de cardiologie?

Nadat ik mijn coschappen had doorlopen merkte ik dat in de cardiologie alles dat ik mooi vind aan het artsen vak bij elkaar komt. Het is een vak waarin je een deel acute zorg levert, met o.a. reanimaties en acute hartinfarcten, maar daarnaast is er ook ruimte voor chronische zorg op de polikliniek. Binnen de cardiologie is de beeldvorming heel belangrijk, je maakt ook zelf echo’s van het hart. Hartritmestoornissen, hartfalen of aangeboren hartafwijkingen, het vak is heel divers. De cardiologie is een breed vak, waarin je de gezonde situatie en de ziekte goed moet kennen. Het symbolische van de cardiologie vind ik ook mooi. Het hart staat immers voor liefde en bevlogenheid.

Kunt u wat vertellen over uw huidig wetenschappelijk onderzoek?

Ja, zeker. Ik ben heel enthousiast over het project waar we nu aan werken! Het is een samenwerking tussen verschillende disciplines: cardiologie, gynaecologie en verloskunde. We zijn hartfilmpjes aan het verzamelen en analyseren van een groep gezonde zwangere vrouwen. Het is echt heel intrigerend dat we nog niet precies weten hoe het hart van de vrouw zich aanpast tijdens een zwangerschap en wat er dan op het hartfilmpje te zien is. We weten wel dat een zwangerschap een grotere belasting is voor het hart en de vaten en weten ook dat er complicaties kunnen optreden zoals hoge bloedruk of pre-eclampsie. Je kunt een zwangerschap als een stresstest voor het hart en de vaten beschouwen. Wanneer een vrouw complicaties in de zwangerschap krijgt, geeft dat aan dat die vrouw later in het leven een verhoogde kans heeft om hart- en vaatziekten te krijgen. Maar we weten helemaal nog niet hoe een eenvoudig ECG van een gezonde zwangere vrouw er tijdens de verschillende momenten van de zwangerschap uit ziet! Ik werk samen met dr. Machteld Boonstra, technisch geneeskundige, om ook met nieuwere A.I. methodes naar het ECG te kijken om ook hele kleine verschillen in beeld te krijgen. Wij hopen snel de eerste resultaten te kunnen delen!

Hebt u een specifieke interesse voor het vrouwenhart?

Ja, ik denk het wel. Het prikkelt me echt dat er nog zo weinig uitgezocht is, we weten nog zo weinig over vrouwspecifieke hartaandoeningen. Bij veel projecten, die ik doe, zie ik het ook weer terug. Zo heb ik laatst een artikel geschreven over migraine en hart- en vaatziekten. Migraine is een aandoening die veel vaker voorkomt bij vrouwen en er is een verband met bepaalde hart- en vaatziekten. Ook heb ik laatst bijscholingen gehouden, samen met Caroline (Caroline Verhage, oprichtster van Stichting Vrouwenhart, red) op het Vrouwenhart congres over spontane coronaire arterie dissectie (SCAD). Hier zag ik ook hoe huisartsen heel graag meer willen weten over dit onderwerp. Het is dankbaar werk om kennis over het vrouwenhart te mogen delen, ik doe dat graag.

De ontwikkelingen in de cardiologie gaan snel, zeker ook de kennis en ervaring over het vrouwenhart. Hoe zorgt u dat u het bij houdt?

Veel kennis doe ik op in de klinische praktijk. Ik werk als arts-assistent altijd onder verantwoordelijkheid van een ervaren specialist. Wanneer we iets nieuws zien of iets niet helemaal begrijpen duiken we de literatuur in of overleggen met een cardioloog die gespecialiseerd is in het onderwerp. In de behandeling volgen we veelal de richtlijnen. Die richtlijnen zijn gebaseerd op gedegen onderzoek en daarom lopen ze soms wel wat achter op de nieuwste informatie uit nieuwe studies.. Het is mooi om het laatste onderzoek te volgen. Er wordt ook steeds meer geld vrijgemaakt om onderzoek te doen naar man-vrouwverschillen, ook door bijvoorbeeld de Hartstichting, en dan gaat de ontwikkeling naar meer kennis ook sneller, dat is erg positief!

Welke ontwikkelingen verwacht u de komende jaren?

Ik verwacht heel veel ontwikkeling op dit gebied! Ik denk dat er nu gauw doorbraken gaan komen in kennis over SCAD en de behandeling daarvan. Ik heb kortgeleden een overzichtsartikel over SCAD geschreven en daar zag je de enorme inzet om meer te begrijpen van die ziekte in terug. Er gaat nu bijvoorbeeld een grote studie lopen naar de duur van plaatsjesremmers na een SCAD-hartinfarct. Zoiets belangrijks weten we dus nog niet. Ik denk ook dat we in de komende tijd veel meer gaan begrijpen in hoeverre de zeer werkzame migrainemedicijnen voorgeschreven kunnen worden bij patienten, die ook bekend zijn met hart- en vaatziekten. Nu is men daar nog heel voorzichtig mee, omdat die medicijnen mogelijke verkramping van vaten geven, maar we weten niet of ze dat ook in de kransslagaderen doen. Het zou mooi zijn als we over een tijdje beter weten of we effectieve migraine medicijnen veilig kunnen geven. Daarnaast verwacht ik ontwikkelingen op het gebied van revalidatie voor hartpatienten, met name voor vrouwelijke hartpatienten. Er is heel veel onderzoek dat duidelijk maakt dat revalidatie zeer duidelijke positieve effecten heeft na een klassiek hartinfarct. Alle patienten hebben een op maat gemaakt programma nodig dat grote gezondheidswinst kan opleveren.

Ik verwacht ook dat de ontwikkelingen met A.I. eraan kan bijdragen dat de wetenschap sneller vooruit gaat. Zeker bij onderzoek zoals waar wij nu aan werken met ECG’s bij gezonde zwangere vrouwen, daar kan AI helpen de subtiele veranderingen te vinden.

Hebt u in uw carriere inzichten opgedaan die u leiden in uw werk of leven?

Ja, dat heb ik zeker. Ik heb geleerd hoe waardevol gezondheid is. Wanneer je een reanimatie moet uitvoeren of een ernstig zieke patient behandeld, dan zie je ook hoe kwetsbaar het leven is, het kan zo drastisch mis gaan. Ook heb ik geleerd door ziekte bij familie of vrienden, dat een patient maar heel weinig kan meekrijgen uit een consult. Ik heb daarvan geleerd om echt tijd te nemen om alles rustig uit te leggen, waarbij ik vaak ook met een tekening probeer uit te leggen wat er aan de hand is. Ik probeer ook goed te luisteren naar de patient. Ik heb ooit een quote gehoord, het ging ongeveer zo: als de patient zou weten wat de dokter weet, dan zou deze zijn pillen trouw innemen, maar als de dokter wist wat de patient weet, zou deze minder medicamenten voorschrijven. Ik denk dat het belangrijk is dat we zorgvuldig luisteren naar hoe de patient zich voelt, ook wat bijwerkingen van medicijnen betreft.

Waar ligt uw eigen focus de komende twee jaren?

Natuurlijk hoop ik mijn opleiding tot cardioloog af te ronden. In mijn laatste jaar wil ik me gaan verdiepen in volwassenen met aangeboren hartafwijkingen in Utrecht  en patienten met hart- en vaatziekten tijdens de zwangerschap. Ik wil graag klinisch blijven werken en verder gaan met mijn wetenschappelijk onderzoek. Ik verwacht in de komende twee jaren meer te kunnen delen over het hartfilmpje tijdens de normale zwangerschap. Hierdoor hoop ik dat we hart- en vaatziekten tijdens de zwangerschap, wat helaas overal toeneemt, ook sneller kunnen herkennen. Ik ben heel nieuwsgierig naar wat er allemaal komen gaat!

Kent u de website www.vrouwenhart.nl ?

Ja! Ik noem de website zelfs in de spreekkamer; dan moedig ik de patienten aan om eens te kijken of het iets voor hun is. We zien dat patienten/lotgenotencontact belangrijk is voor veel patienten. Ik vind het werk dat jullie stichting doet heel waardevol. Ik ben onder de indruk van hoe jullie ook meewerken aan projecten en de verdieping die op de website te vinden is!

Geschreven door Lucia Latijnhouwers en Debbie Kalkman

Er is met hart en ziel aan dit artikel gewerkt. Het eigendom ligt dan ook bij Stichting VrouwenHart. We stellen het zeer op zeer prijs als u ons helpt om deze informatie te verspreiden. Doe dat dan alstublieft via de knoppen onder dit artikel. Dan blijft onze naam erbij staan en kunnen geïnteresseerden de rest van onze informatie ook vinden. Mocht u dit artikel op een andere manier willen verspreiden: dat kan ook, maar wel in overleg. Neem dan even contact op met redactie@vrouwenhart.nl . Elke andere wijze van kopiëren of verspreiden is niet toegestaan. Alle columns, interviews en andere redactionele artikelen op deze website zijn eigendom van Stichting VrouwenHart. Deze mogen NIET worden verveelvoudigd, gekopieerd, gepubliceerd, opgeslagen, aangepast of gebruikt in welke vorm dan ook, online of offline, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van onze redactie.